Poniżej prezentujemy Państwu odpowiedzi na pytania p. radnej Anny Mętlewicz zawarte w interpelacji złożonej w dniu 25 maja 2010 r. w kwestiach dotyczących badań sondażowych.

Pyt. 1-  Czy w czasie przeprowadzonych w okresie od 15-23 kwietnia, br. badań ankietowych informowano pytanych mieszkańców, że chodzi o budowę i eksploatację spalarni przez prywatnego wykonawcę?

Nie informowano na ten temat respondentów w trakcie badania.

W kwestii eksploatacji spalarni: uzależniona jest ona od pozyskanych źródeł finansowania. Jak wiadomo, częściowo koszty zostaną pokryte z dotacji unijnych, pozostała kwota może pochodzić np.: z jednostek samorządowych, kredytów bankowych, może też zostać wyłożona przez tzw. koncesjonariusza. Tutaj zapewne chodzi Pani o koncesjonariusza. Jest to jedynie jedna z propozycji pozyskania środków. W zamian za wkład finansowy koncesjonariusz eksploatuje zakład przez ściśle określony czas w umowie zawartej z właścicielem obiektu czyli Urzędem Miasta Koszalina - na podstawie wyliczeń matematycznych uwzględniających wydajność zakładu określa się czas zwrotu nakładów przez koncesjonariusza oraz czas czerpania przez niego zysków z inwestycji.
Forma taka pozwala Gminie na budowę nowoczesnych instalacji bez angażowania własnych środków. Podkreślam, że cały czas właścicielem zakładu jest Koszalin. Oczywiście istnieją jeszcze inne rozwiązania i wcale nie jest przesądzone, że eksploatacją zakładu przez pierwsze lata jego działalności będzie się zajmować "prywatna firma": może zostać np. powołana spółka z udziałem Gminy, może zostać powołany Związek Gmin, który będzie partycypować w kosztach budowy itp.

Stwierdzenie, że chodzi o budowę i eksploatację przez prywatnego wykonawcę jest zatem nieprawdziwe, więc nie mogliśmy takiej informacji podawać mieszkańcom. Podstawy prawne w zakresie wyboru firmy do budowy zakładu może Pani znaleźć w Ustawie o zamówieniach publicznych. Kwestia wyboru formy dalszej eksploatacji uzależniona będzie od źródeł finansowania i zostanie podjęta przez Zamawiającego czyli Koszalin.

Pyt. 2 - Jak wszystkim wiadomo, było to badanie przeprowadzone telefonicznie wśród mieszkańców dzielnic znacznie oddalonych od przewidzianych lokalizacji spalarni, w szczególności osiedla Lechitów. Według jakiego klucza wytypowano mieszkańców do tego badania?

Jak wskazano w raporcie, operatem do badania była lista telefonów stacjonarnych mieszkańców Koszalina, zaś losowanie numerów do badania było przeprowadzone za pomocą algorytmu losowania systemu badań telefonicznych CADAS. Numery zostały wylosowane za pomocą losowego generowania numerów uwzględniając numer strefy oraz kod strefy. Do badania została wylosowana 12-krotnie większa pula numerów telefonów, z czego użyto około 6500 numerów. Wygenerowana pierwotna pula numerów, zawsze zostaje powtórnie losowana podczas pracy z systemem CADAS. Na tej podstawie trafia wylosowany numer bezpośrednio do dzwoniącego ankietera. Opisany system losowania numerów telefonów gwarantuje pełną losowość trafienia danego numeru do puli numerów – każdy stacjonarny numer telefonu mieszkańca Koszalina miał szansę zostać wylosowany bez względu na jego lokalizację w granicach miasta. Zmienna miejsca zamieszkania nie była elementem kontroli próby w tym badaniu. Dobór próby miał charakter kwotowo-losowy i opierał się na dwóch zmiennych: płci i wieku (taka wielkość próby przy poziomie istotności α = 0,05, ustala maksymalny błąd szacunku na poziomie nie większym niż 3,7%). Zmienna miejsca zamieszkania była najważniejszą zmienną w obu pomiarach badań Face to Face realizowanych w ramach programu konsultacji społecznych na terenie Koszalina i Sianowa.

Pyt. 3 - Czy poinformowano ich, że chodzi o spalanie odpadów przywożonych z kilkudziesięciu gmin i powiatów Pomorza Środkowego? Podczas Nocy Muzeów spotkaliśmy mieszkańców, którzy uczestniczyli w tych badaniach i byli bardzo zaskoczeni uzyskaną od nas informacją.

W spalarni mogą być spalane odpady pochodzące z Gmin, które podpiszą umowę z Koszalinem. Im więcej Gmin przystąpi do umowy, tym większe korzyści dla Koszalina: pozyskanie energii cieplnej i elektrycznej dla mieszkańców Koszalina (tzw. energia zielona, czyli traktowana jako odnawialne źródło energii), szybszy zwrot nakładów inwestycyjnych, ograniczenie składowisk deponowania odpadów komunalnych w regionie. Sama nazwa projektu: "System gospodarki odpadami oraz budowa zakładu termicznego przekształcania odpadów dla miast i gmin Pomorza Środkowego" zawiera informację o zakresie terytorialnym tego przedsięwzięcia.

Przedmiotem badania sondażowego na próbie losowej 700 osób dorosłych mieszkańców Koszalina była przede wszystkim kwestia akceptacji społecznej dla spalarni i proponowanych wariantów lokalizacyjnych. Poruszono też inne wątki tematyczne dotyczące m.in.: poziomu uczestnictwem badanych w konsultacjach społecznych; preferowanych przez respondentów sposobach informowania o projekcie; preferowanym sposobie podejmowania decyzji w sprawie przedmiotowej inwestycji; oczekiwanych formach rekompensat związanych z budową spalarni w Koszalinie.

Na wstępie rozmowy każdy ankieter informował swego rozmówcę używając następującego sformułowania: "Dzień dobry, nazywam się... Jestem pracownikiem poznańskiej firmy badawczej OKEJ PRACOWNIA. Obecnie na zlecenie Urzędu Miasta Koszalina prowadzimy badanie sondażowe wśród mieszkańców w ramach konsultacji społecznych przedsięwzięcia pn. System gospodarki odpadami oraz budowa zakładu termicznego przekształcania odpadów dla miast i gmin Pomorza Środkowego. Chcielibyśmy poznać P. opinię na temat budowy spalarni. Nasza rozmowa potrwa około 10 minut. Bardzo zależy mi na tym, aby P. odpowiedzi były szczere, od tego, bowiem zależy prawdziwa wartość naszego badania i jego praktyczna przydatność. Oczywiście – niniejszy wywiad ma charakter całkowicie anonimowy. Żaden z uczestników badania nie będzie w żadnym razie rozpoznawalny w raporcie końcowym jako konkretna osoba".

Pyt. 4 - W odpowiedzi napisano mi również, że 53,4% mieszkańców odpowiedziało „zdecydowanie tak", a 27% „raczej tak" dla spalarni. Dlaczego nie sprecyzowano, że te liczby dotyczyły akceptacji oddalonej od miasta, o co najmniej 10 km??? Proszę tę informację uzupełnić na stronie internetowej w pozycji „odpowiedzi na interpelacje" przy moim nazwisku. Mieszkańcy mają prawo znać prawdę.

Pytanie 3 brzmiało: Czy zamierza P. poprzeć powstanie zakładu termicznego przekształcania odpadów (spalarni odpadów) dla miast i gmin Pomorza Środkowego? Rozkład uzyskanych odpowiedzi na tak zadane pytanie przedstawia się następująco:

Pytanie dotyczyło tylko kwestii stosunku do budowy spalarni, nie zaś stosunku do budowy spalarni oddalonej od miasta o 10 km. Innym zagadnieniem jest pytanie o dopuszczalny dystans pomiędzy miejscem zamieszkania respondentów (nie odległością od miasta) a lokalizacją zakładu termicznego przekształcania odpadów – kwestia ta została podjęta w pytaniu 7.

Nie jest prawdą, że wyniki uzyskane w pyt. 3 dotyczą akceptacji dla spalarni zlokalizowanej w odległości pow. 10 km od miejsca zamieszkania respondentów, gdyż pytanie to odnosiło się wyłącznie do poparcia respondentów dla samej budowy spalarni, bez względu na lokalizację, odległość od miasta czy też miejsca zamieszkania osób badanych. Przeprowadzone analizy statystyczne wskazują na istnienie ogólnej statystycznej zależności o średniej sile pomiędzy poparciem dla powstania zakładu termicznego przekształcania odpadów dla miast i gmin Pomorza Środkowego a odległością od miejsca zamieszkania respondentów, w której dopuszczają oni możliwość wybudowania spalarni odpadów. Zależność ta ma charakter odwrotnie proporcjonalny, co oznacza, iż wraz ze wzrostem poparcia dla powstania spalarni maleje deklarowana minimalna odległość od miejsca zamieszkania, w której zakład ten miałby powstać.

Przeprowadzone szczegółowe testy statystyczne , opisujące zależności pomiędzy poszczególnymi odpowiedziami z podziałem na kategorie (wyodrębnione na podstawie kafeterii odpowiedzi) potwierdzają wnioski dotyczące istnienia ogólnej, odwrotnie proporcjonalnej zależności pomiędzy deklarowanym poparciem dla powstania zakładu termicznego przekształcania odpadów dla miast i gmin Pomorza Środkowego a minimalną odległością od miejsca zamieszkania respondentów, w której dopuszczają oni możliwość wybudowania spalarni odpadów. Osoby zdecydowanie popierające powstanie spalarni w sposób istotny statystycznie częściej niż osoby raczej popierające powstanie zakładu dopuszczały lokalizację spalarni w odległości do 1 km od własnego miejsca zamieszkania (wśród osób raczej i zdecydowanie niepopierających powstania spalarni śmieci nie znalazły się osoby, które poparłyby realizację inwestycji w odległości poniżej 1 km od własnego domu, co powoduje, iż kategorie te zostały pominięte w analizie lokalizacji spalarni do 1 km od miejsca zamieszkania).

Osoby zdecydowanie popierające powstanie spalarni stanowiły większość (52,4%) wśród respondentów biorących udział w badaniu, co ze względu na relatywny względem innych kategorii ilościowy wymiar liczby respondentów tego typu wyodrębnionych z ogółu ze względu na rozkład odpowiedzi, dodatkowo podkreśla wagę tej zależności statystycznej.

Oznacza to, więc, iż twierdzenie „te liczby [określające odsetek mieszkańców pozytywnie nastawionych wobec powstania spalarni] dotyczyły akceptacji oddalonej od miasta, o co najmniej 10 km" w świetle danych statystycznych jest nieuzasadnione, gdyż jedynie 33% ogółu respondentów deklarujących zgodę na powstanie spalarni uwzględniło minimalną odległość większą niż 10 km od własnego miejsca zamieszkania. Istotny jest także fakt, iż w pytaniu tym to respondent samodzielnie określał minimalną odległość od miejsca zamieszkania (nie była ona określona przez wykonawcę i ograniczała się wyłącznie do podanych kategorii z możliwością podania odległości odbiegających od wskazanych wartości).

Zaznaczyć należy jednakże, iż wraz ze zmniejszaniem się stopnia akceptacji dla powstania spalarni, rośnie deklarowana, minimalna odległość lokalizacji zakładu od miejsca zamieszkania respondentów. Szczegółowe dane dotyczące istnienia zależności statystycznych pomiędzy poszczególnymi kategoriami respondentów wyróżnionymi ze względu na rozkład odpowiedzi w pytaniach 3 oraz 7 przedstawia zamieszczona poniżej tabela (ze względu na wymogi analityczne pominięto niektóre kategorie wyodrębnione na podstawie rozkładu odpowiedzi: w pytaniu 7: „dopuszczam, ale trudno powiedzieć w jakiej odległości" oraz w „inne odległości", natomiast w pytaniu 3: „trudno powiedzieć").

Wyniki są oparte na testach dwustronnych, przy założeniu równości wariancji, z poziomem istotności wynoszącym 0.05. Dla każdej istotnej pary, mniejsza kategoria pojawia się poniżej kategorii o większej średniej. (a) - Ta kategoria nie została użyta w porównaniach, ponieważ suma wag obserwacji jest mniejsza od dwóch.

Pyt. 5. i 11. - To prawda, że cyt.: „mieszkańcy Koszalina mają wysoką świadomość ekologiczną" i chętnie segregują odpady. Dlaczego więc nie wykorzystuje się ich zapału i nie prowadzi zbiórki selektywnej odpadów organicznych oraz papieru? A przecież jest ich zdecydowana większość, bo aż 40 % organicznych i 19 % papieru. To niej jest mój wymysł, takie dane są zawarte w Studium Wykonalności, pod tytułem morfologia odpadów, strona. 82.

Dlaczego władze Miasta postępują niezgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady Europy nr 2008/98/WE, która nakazuje przede wszystkim zapobieganie i recykling, tymczasem większość odpadów biodegradowalnych nie jest w Koszalinie zbierana selektywnie (papier i odpady organiczne), ani przetwarzanych. Choć kompostowanie odpadów to nic trudnego, ani kosztownego, a przecież nie zbiera się ich do osobnych pojemników. Zaś spalanie to jedna z najmniej preferowanych metod przez prawodawstwo unijne i bardzo kosztowna, zarówno w procesie inwestycyjnym jak i eksploatacyjnym.

Rozważając różne warianty rozwiązań systemu gospodarki odpadami (zarówno dla obszaru alimentacyjnego obejmującego 29 gmin jak i dla obszaru 40 gmin) we wszystkich opcjach uwzględniono selektywną zbiórkę odpadów surowcowych – tworzyw sztucznych, szkła, metali, papieru i tektury, zgodnie z wymaganiami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE w sprawie odpadów z dnia 19 listopada 2008 r. Zgodnie z powyższym selektywnie zbierany będzie papier i tektura.

W przypadku zbiórki bioodpadów kuchennych, jak pokazują doświadczenia krajowe i zagraniczne zbiórka selektywna tej grupy odpadów, szczególnie w zabudowie wielorodzinnej, blokowej nie jest opłacalna, z uwagi na konieczność częstego odbioru, możliwość ich zagniwania, co wiąże się z wydzielaniem odorów oraz żerowaniem insektów. Wydzielanie odorów ma związek z szybkim rozkładem m.in.: białek zwierzęcych, których zawartość w odpadach kuchennych jest stosunkowo wysoka. Wskaźnik zbiórki tej frakcji z odpadów komunalnych z zabudowy wielorodzinnej jest niski.

Nieco inaczej sytuacja wygląda w przypadku zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej (w przypadku terenów wiejskich). W zabudowie jednorodzinnej w większości odpady kuchenne oraz zielone mogą być kompostowane we własnym zakresie (domowe kompostowniki, z których uzyskanych kompost wykorzystywany jest w przydomowych ogródkach), natomiast w przypadku zabudowy wiejskiej w gminach odpady kuchenne również mogą być kompostowane we własnym zakresie lub wykorzystywane dodatkowo do skarmiania zwierząt gospodarskich, dlatego też wprowadzanie selektywnej zbiorki na terenie tych zabudów jest nie opłacalne.

W projekcie założono, że odpady biodegradowalne będą odzyskiwane ze strumienia odpadów komunalnych zmieszanych, niesegregowanych na terenie ZZO i SPOK z funkcją sortownia.

Selektywnej zbiórce u źródła będą podlegały jedynie odpady papieru i tektury oraz odpady zielone (z pielęgnacji terenów zielonych).

Trafiające do Zakładów odpady bidoedegadowlane (kuchenne), zawarte w strumieniu odpadów zmieszanych będą poddawane odzyskowi - sortowaniu mechanicznemu, gdzie ze zmieszanych odpadów komunalnych wydzielana będzie frakcja podsitowa (ulegająca biodegradacji) oraz frakcja nadsitowa (frakcja wysokokaloryczna, kierowana do ZTPO w Koszalinie). Frakcja podsitowa natomiast będzie poddawana stabilizacji tlenowej kompostowaniu) na terenie Zakładów w celu stabilizacji biomasy, a następnie będzie deponowana na składowisku.

Selektywna zbiórka odpadów papieru i tektury, odzysk odpadów ulegających biodegradacji na terenie istniejących i projektowanych ZZO i SPOK z odpadów zmieszanych, oraz odzysk energetyczny odpadów papieru i tektury, których nie można poddać recyklingowi materiałowemu ze względu na duże zanieczyszczenie i trudności ze zbytem, pozwoli na osiągnięcie wymaganych prawem (Dyrektywa 1999/31/WE) poziomów redukcji odpadów biodegradowalnych kierowanych na składowiska.

Ponadto, projekt systemu dotyczy nie tylko miasta Koszalina, ale również pozostałych 39 gmin Regionu Środkowo – Pomorskiego, w których świadomość ekologiczna jest zdecydowanie niższa niż w miastach, poza tym większość gmin to gminy wiejskie i miejsko – wiejskie, co wobec argumentów przytoczonych powyżej podważa zasadność wprowadzenia selektywnej zbiórki odpadów kuchennych z odpadów zmieszanych „u źródła".

Pyt. 6 -  Jeżeli mieszkańcy Koszalina cytuję: „w zamian za realizację inwestycji oczekują przede wszystkim obniżenia opłat za usługi komunalne", oraz nawet „budowy Aquaparku", który jednocześnie mógłby się stać alternatywą wypoczynku dla turystów z okolic nadmorskich", to znaczy, że podczas badania ankietowego wprowadzono respondentów w błąd i składano im nierealne obietnice. Bowiem, to nie Miasto będzie ustalać ceny za spalanie śmieci, tylko koncesjonariusz, a turyści nie będą tłumnie przyjeżdżać w okolice miasta, w którym działa spalarnia. Ten kto wyjeżdża na wczasy np. ze Śląska, nie poszukuje dymiących kominów w miejscu swojego wypoczynku. Przykładem może być Szczecinek, mający piękne jeziora, a zarazem niesamowicie dymiącą fabrykę. Na jakiej podstawie składano mieszkańcom obietnice bez pokrycia?

Wniosek ten oparty jest nieuzasadniony i wynika z interpretacji treści raportu z badań dotyczących odpowiedzi uzyskanych w ramach dwóch pytań, tj. pyt. 5. [Jakie działania powinno podjąć Miasto, aby zmienić P. nastawienie do budowy spalarni odpadów?] oraz pyt. 15 [W jaki sposób Miasto powinno wynagrodzić mieszkańcom zlokalizowanie na ich terenie uciążliwej inwestycji?].

Na pytanie 5 (podane poniżej) odpowiadali tylko ci respondenci, którzy w pytaniu poprzednim wskazali, że będą uczestniczyć w protestach przeciwko budowie spalarni [tylko 38 osób, – co stanowi 5,4% ogółu badanych] i mieli możliwość wskazania maksymalnie trzech odpowiedzi z listy. Lista możliwych odpowiedzi (kafeteria) została skonstruowana w oparciu o doświadczenie wykonawcy badania zdobyte w toku realizacji badań jakościowych i ilościowych dotyczących budowy podobnych inwestycji w innych miastach.

5. Jakie działania powinno podjąć Miasto, aby zmienić P. nastawienie do budowy spalarni odpadów? [możliwość wskazania maks. 3 odpowiedzi; rotowanie kafeterii]

Z kolei pytanie 15 (podane poniżej) było pytaniem „otwartym", co oznacza, że respondenci nie mieli podanej kafeterii możliwych odpowiedzi, a uzyskane informacje były podawane spontanicznie.

15. W jaki sposób?

Na pytanie 15 odpowiedziało już 385 respondentów (55% ogółu), ich odpowiedzi zostały skategoryzowane i statystycznie przedstawione w tabeli 10 przywołanego raportu. (podanej poniżej).

Liczebności nie sumują się do 100%, respondent miał możliwość udzielenie wielokrotnej odpowiedzi.